12.10.13

MJV - Marie Bashkirtseff's dagboeken

Misschien heb jij het vroeger ook wel gedaan - een dagboek bijhouden. Ik heb in ieder geval nog een hele stapel (half-vol geschreven) boekjes liggen met verhalen uit mijn tienerjaren. Een van de eerste bekende dagboeken van jonge meisjes is die van Marie Bashkirtseff. Een meisje uit Rusland die opgroeide in de negentiende eeuw in een zeer welgestelde familie. In haar korte leven woonde ze vooral in Frankrijk en was ze hard op weg om een beroemde kunstenares te worden. Helaas heeft ze deze droom nooit kunnen verwezenlijken. Ze stierf op 25 jarige leeftijd aan tuberculose.

Het dagboek van Marie is een van de weinige echt persoonlijke dagboeken van jonge meisjes uit de negentiende eeuw. Vanaf de uitgave, eind negentiende eeuw, tot aan de jaren 1930, was het dagboek razend populair. Vooral onder feministes.

Bron

Bij het lezen van de dagboeken had ik niet het gevoel dat dit het leven, de vragen en (on)zekerheden van dit meisje veel afweken van die van mij. Dat is een bijzondere gewaarwording. Wat ik bovendien mooi vind, zijn de korte feministische relazen die ze in haar dagboek houdt.

"Wretched feminine position! Men have all the privilege, women have only that of waiting their good pleasure. (...) Pshaw! Life is an ugly thing." (okt 24, 1875)

Ze beschrijft haar jeugdliefdes in haar dagboeken, maar vooral ook haar frustratie. Ze weet niet of ze ooit wel aan de man wil, heeft geen vertrouwen in het vinden van een partner die haar goed zal behandelen. Dat spreekt vooral erg duidelijk uit onderstaand fragment. 

"I shall never love wholly. I shall worshop, I shall rave, I shall commit follies and ever, if opportunity offers, have romance. But I shall not love, for candidly in my inmost heart, I am convinced of the villainy of men. Not only that, I do not find any one worthy of my love, either morally or physically." (dec 26, 1875)

Haar biografen zijn het over een aantal dingen eens. Uit de dagboeken lijkt enige arrogantie te spreken. Maar wat vooral met kop en schouders overal bovenuit komt, is haar ongebreidelde ambitie. Marie schreef een voorwoord voor haar dagboeken toen het haar duidelijk was dat ze zou sterven. Met pijn in haar hart moest ze haar droom een bekende kunstenaar te worden, opgeven. Als ze dan toch nog iets in de wereld achter kon laten, dan maar haar dagboeken.

"I have always had aspirations towards greatness of some kind. (...) This is the thought that has always terrified me. To live, to have so much ambition, to suffer, to weep, to struggle and in the end to be forgotten. As if I had never existed." (voorwoord)

Haar vroege dood maakt het soms pijnlijk om de vroegste van haar dagboeken te lezen.  Een fragment uit een van de eerste boeken:

"What if seized without warning by a fatal illness, I should happen to die suddenly?"

Waarna je een stuk verderop, wanneer het tot haar doordringt dat ze stervende is, het volgende leest:

"I am quite calm, but i have a sense of strangeness at being the only one in my secret of misfortune. And how about the fortune teller who predicted for me so much happiness?" (dec 28, 1882)

Zelfs in haar laatste dagen is ze nog bezig met haar uiterlijk. Fervent mode-fan en altijd op zoek naar de mooiste jurken. Vanwege haar welgestelde achtergrond kon ze kiezen uit alle prachtige jurken die er maar bestonden, begaf ze zich bovendien in een milieu waar het van vrouwen werd verwacht dat ze er vooral heel goed verzorgd uitzagen en verder hun mond hielden. Ze beschrijft haar verschijning op een van de laatste sociale gelegenheden die ze ooit mee zal maken:

"I looked as well as I have ever looked, or as it would be possible for me to look. (...) People who only see me as I am every day looked at me with amazement."

Ze sterft enkele dagen later.

Dit dagboek geeft een hele open inkijk in het leven van een jonge vrouw in de negentiende eeuw. Weliswaar komt ze uit een welgestelde familie en is ze niet representatief voor 'het negentiende eeuwse jonge meisje', ze is een van de eerste jonge vrouwen die zo openlijk voor een gelijke behandeling tussen mannen en vrouwen op de bres sprong. Dat is inspirerend om te lezen. Überhaupt heb ik een fascinatie met mensen die zich durven af te zetten tegen het establishment. Mensen die verder denken. Daar was Marie er zeker een van.

De volledige dagboeken van Marie kun je online terugvinden. Onder anderen hier en hier

6 opmerkingen:

  1. Interessant, ik kende haar nog niet ;)

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Ik kende haar dagboek helemaal niet. Maar het klinkt zeker interessant. Mooi om te lezen dat er herkenning in zit... bijzonder zeg.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Nooit van gehoord. Het klinkt wel heel interessant, vind die tijden altijd erg fascinerend. Ook bizar te weten dat je doodgaat.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Bijzondere post weer, fijn om te lezen. Ik kende dit dagboek niet; soms voelt het wel een beetje 'verkeerd' om al die persoonlijke dingen van anderen te lezen, maar het is wel heel interessant.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Ohhh, wat een mooie post. Dit lijkt me echt heel interessant om te lezen- ik ga op zoek. Mooi :)

    BeantwoordenVerwijderen
  6. Jeetje....wat mooi. En bijzonder. Ik kende haar helemaal niet, thanks. Hier wil ik zeker meer van weten...

    BeantwoordenVerwijderen